Op 27 juni 1869, werd de anarchistische denker Emma Goldman geboren, die wordt beschouwd als de grondlegger van het anarcho – feminisme.

Ik was vorige maand al begonnen aan Emma Goldman, hier, en vandaag pak ik de draad weer op en ga een stukje verder.

“Mugshot” van Emma Goldman.

In een artikel uit 1920 riep Winston Churchill, die later premier van Engeland zou worden en voor Joodse belangen oorlog zou voeren tegen het nationaal-socialistische Duitsland, op tot de vorming van een Joodse staat. In de weg van deze Joodse doelen stond destijds echter een Joodse samenzwering die “de drijvende kracht achter alle subversieve bewegingen in de 19e eeuw is geweest”. Churchill somt op:

Van de dagen van Spartacus-Weishaupt tot die van Karl Marx en verder naar Trotski (Rusland), Bela Kuhn (Hongarije), Rosa Luxemburg (Duitsland) en Emma Goldman (Verenigde Staten), heeft deze wereldwijde revolutionaire samenzwering voor de omverwerping van de beschaving zich continu uitgebreid.

Een mindere bekende bij de samenzweerders van Joodse afkomst die Churchill vermeldde, is Emma Goldman. Niettemin is deze vrouwelijke agitator erg belangrijk geworden voor wat tegenwoordig als ‘cultureel marxisme‘ kan worden omschreven. Ze was een pionier in feminisme, seksuele bevrijding, anticonceptie (inclusief abortus) en een agitator voor de homolobby. Goldman was voorstander van de ontbinding van het huwelijk, vrije promiscuïteit en beschouwde het gezin als een sociale constructie. Goldman leefde zoals ze leerde: op een gegeven moment prostitueerde ze zichzelf om geld in te zamelen voor de anarchistische zaak. Ze wordt vandaag beschouwd als de grondlegger van het anarcho-feminisme en wilde de staat omverwerpen om het universalisme in de plaats te stellen.

Emma Goldman – wikipedia

Emma Goldman werd geboren op 27 juni 1869 in Kaunas, Rusland (nu Litouwen) in een orthodox-joodse familie. In 1885 verhuisde ze naar Rochester, New York. Kort daarna ontmoette Emma Goldman een andere Joodse emigrant, Jacob Kershner, in de fabriek waar ze beiden werkten. Ze trouwden in 1887, maar scheidden een jaar later. Tijdens de huwelijksnacht was het huwelijk al slechter geworden toen Goldman ontdekte dat Kershner impotent was. Vanwege het feit dat ze het huwelijk beëindigde, werd Emma Goldman verbannen uit de Joodse gemeenschap en door haar religieuze ouders. Ze nam haar spullen en verliet Rochester voor New York City.

Tegen die tijd was Emma Goldman al geïnteresseerd in anarchisme. Het anarchisme was in die tijd sterk in de Verenigde Staten en werd toen grotendeels geleid door Joden. De familie Goldman was niet de enige Joodse familie die eind 19e eeuw naar de Verenigde Staten emigreerde. In Oost-Europa waren eeuwenlang volksopstanden aan de gang als gevolg van Joodse betrokkenheid bij belastinginning, drankhandel, bankieren en woeker. Deze zogenaamde pogroms escaleerden eind 19e eeuw en dwongen Oost-Europese Joden te emigreren. Velen verhuisden naar de Verenigde Staten en namen deel aan de subversieve activiteiten die werden gevoerd tegen de staat – anarchisme.

Tussen 1880 en 1914 zouden 2 miljoen Jiddisch sprekende Asjkenazische joden naar de Verenigde Staten zijn geëmigreerd.

Tijdens haar eerste dag in New York City ontmoette Goldman twee mannen die haar leven zouden veranderen. In een café ontmoette ze de Litouwse Jood en anarchist Alexander Berkman, die haar partner zou worden. Ze gingen samen luisteren naar Johann Most, redacteur van het radicale tijdschrift Die Freiheit en pleitbezorger van ‘actiepropaganda’ – directe gewelddaden en moordaanslagen om de massa tot actie aan te zetten. Johann Most was ook een Jood. Goldman was onder de indruk van Most’s brandende toespraak. De meesten namen daarentegen de taak op zich om Goldmans mentor te worden en trainden haar in het houden van openbare toespraken.

Goldman zou bekend worden door het houden van toespraken die tot geweld aanzetten, waarvoor ze ook vervolgd en veroordeeld zou worden. Ze werd ook verdacht van deelname aan de planning van politieke moorden.

Alexander Berkman – Public Domain

In 1892 brak een staking uit bij een staalfabriek in Pennsylvania, met fatale gevolgen. Geweld brak uit tussen 300 bewakers – met de taak om stakingsbrekers te beschermen – en een menigte gewapende arbeiders. Er brak een rel uit en bij een vuurgevecht stierven zeven bewakers en negen stakende arbeiders. De eigenaar van de staalfabriek was de industriële magnaat Henry Clay Frick. Toen een meerderheid van de kranten van het land de kant van de stakende arbeiders kozen, besloten Goldman en Berkman van de situatie te profiteren door Frick te vermoorden. Het plan was dat Berkman de moord zou uitvoeren en Goldman achteraf het motief uit zou leggen. De hele zaak was niet succesvol. Ondanks drie schotwonden en verschillende steekwonden had Frick het overleefd. Berkman werd in elkaar geslagen door arbeiders, gevangengezet en veroordeeld tot 22 jaar gevangenisstraf. Zowel arbeiders als anarchisten veroordeelden de moordaanslag. Goldmans mentor Most beschuldigde Berkman van het uitvoeren van de moordpoging om sympathie voor Frick te creëren.

Ondanks de teleurstelling dat haar mentor defensief was toen de propaganda van de actie in praktijk werd gebracht, bevond Emma Goldman zich nu in een positie waarin ze anderen kon overtuigen van deze tactiek van geweld. In 1893 sprak Goldman 3.000 mensen op Union Square toe en werd veroordeeld wegens opruiing. Een politieagent getuigde dat Emma Goldman er bij de bijeenkomst op aandrong zich tegen de politie te wapenen. ‘We weten dat de politie voorbereid is met wapens, maar we weten waar ze kunnen worden verkregen’. De reactie van het publiek was: “We weten waar we ze kunnen kopen” . De toespraak eindigde met: ‘Nu je weet wat je moet doen, bereid je voor. Lang leve anarchie!’ Goldman werd veroordeeld tot een jaar gevangenisstraf wegens het aanzetten tot rellen.

Toen Goldman echter na tien maanden werd vrijgelaten, was ze bekend. Ze leidde de eerste landelijke lezingentour door een anarchist en ging naar het buitenland om het internationale congres van anarchisten buiten Parijs te organiseren. Het zag er voor Goldman beter uit dan in lange tijd, maar er zou spoedig weer een tegenslag komen.

Een van degenen die geïnspireerd waren door de anarchistische agitator was Leon Czolgosz, die op 6 september 1901 de Amerikaanse president William McKinley vermoordde. Czolgosz bekende onder ondervraging dat hij een toespraak van Goldman in Cleveland had bijgewoond en dat “haar doctrine dat alle heersers moesten worden uitgeroeid, hem aan het denken had gezet”. Czolgosz verklaarde dat “toen ik de lezing verliet, ik het had besloten”. Vanwege de verklaring van Czolgosz bij het verhoor van de politie werden Emma Goldman en een tiental andere vooraanstaande anarchisten gearresteerd. De veiligheidsdienst zei dat Goldman en Czolgosz verschillende keren samen waren gezien, altijd ’s avonds, en dat ze ook de avond voor de moord op McKinley samen waren geweest. Het bewijs tegen Emma Goldman was echter niet voldoende. Ze werd verdacht gemaakt en na twee weken vrijgelaten.

Czolgosz werd de volgende maand in de elektrische stoel geëxecuteerd, terwijl Goldman in een nieuwe controverse verwikkeld raakte omdat zij haar medeleven betuigde voor de acties van Czolgosz en de anarchisten die hem in de steek hadden gelaten, veroordeelde. De pers kraakte nu de anarchistische beweging en Goldman werd afgeschilderd als een crimineel. Ze trok zich een tijdje terug uit het publiek, maar was al snel terug.

In 1906 publiceerde ze het anarchistische tijdschrift “Mother Earth” waarin ze een redactieraad van radicale anarchisten oprichtte. Daarin bracht Goldman haar ideeën naar voren over seksuele bevrijding, homoseksualiteit, anticonceptie, feminisme, atheïsme en de omverwerping van de staat. Haar revolutionaire strijd ging echter niet over het verbeteren van de omstandigheden van de arbeiders, maar eerder om hen te mobiliseren voor totaal verschillende doelen. Al in 1895 concludeerde Goldman dat “de sleutel tot de anarchistische revolutie een revolutie in de moraal was” .

Goldman wilde alle door de staat gehandhaafde normen van de samenleving doorbreken en vervangen door universalisme. Het meest geschikt hiervoor waren de Joden omdat die al kosmopolitisch dachten. In 1906 schreef Goldman dat de Joden

“vanwege het gebrek aan hun eigen land hun kosmopolitische redenering ontwikkelden, kristalliseerden en idealiseerden … werkend voor het grote moment waarop de aarde een thuis voor iedereen zal worden, zonder onderscheid naar ras of afkomst”.

Veel Joodse anarchisten waren van mening dat de ontbinding van de staat de Joodse belangen zou dienen. De Russisch-Joodse anarchistische leider Vsevolod Mikhailovich Eikhenbaum sprak openlijk over

“de volledige vernietiging van de moderne samenleving en haar reorganisatie op een geheel andere sociale grondslag die leidt tot de definitieve verdwijning van de nationalistische plaag en daarmee antisemitisme”.

Hoewel Goldman zich als atheïst distantieerde van de Joodse religieuze orthodoxie en pleitte voor ‘een thuis voor iedereen, zonder onderscheid naar ras of afkomst’, was ze van mening dat specifiek de Joodse identiteit moest worden beschermd: ‘Hoewel ik geen zionist of nationalist ben, heb ik gewerkt voor het recht van Joden en tegen elke poging om hun leven en ontwikkeling te belemmeren.”

Binnen de anarchistische beweging waren er verschillende Jiddisch-talige kranten. “Freie Arbeiter Stimme” was een joods-anarchistische krant in de Verenigde Staten waarvoor Emma Goldman schreef.

De Amerikaans- Joodse professor Gerald Sorin, die Amerikaanse en Joodse studies doceert aan de State University of New York, heeft in een studie van radicale Joden uit 1985 Emma Goldman en haar tijdschrift “Mother Earth” geanalyseerd en ontdekt dat het een speciale Joodse inhoud had:

In het tijdschrift Mother Earth, uitgegeven door Emma Goldman van 1906 tot 1917, staan de pagina’s vol met verhalen uit het Jiddisch, verhalen uit de Talmoed en vertalingen van de gedichten van Morris Rosenfeld. Sterker nog: het feit dat ze bij het anarchisme was gezworen, weerhield haar er niet van om openlijk en vaak te spreken over de speciale last die Joden droegen in een wereld waar antisemitisme een levende vijand was. Het is duidelijk dat Emma Goldmans geloof in het anarchisme, met de nadruk op universalisme, niet het gevolg was van en niet te wijten was aan het feit dat ze afstand zou hebben gedaan van haar Joodse identiteit.

Na 14 jaar gevangenisstraf werd Berkman vrijgelaten uit de gevangenis en in 1907 kwam hij voor hetzelfde tijdschrift werken. Goldman en Berkman werden in 1917 gearresteerd toen ze, als antimilitaristen en internationalisten, er bij de Amerikanen op aandrongen vóór de Eerste Wereldoorlog te weigeren zich in te schrijven voor het leger. Na hun gevangenschap werden ze in 1919 samen met meer dan 200 anarchistische emigranten, voornamelijk Joden, naar de Sovjet-Unie gedeporteerd. In een memorandum opgesteld terwijl ze in de gevangenis zat, schreef J.Edgar Hoover, die leiding gaf aan de inlichtingendienst van het Amerikaanse ministerie van Justitie en later de FBI: “Emma Goldman en Alexander Berkman zijn ongetwijfeld twee van de gevaarlijkste anarchisten in het land en [een] terugkeer naar de samenleving zal leiden tot onnodige schade.”

Tegen die tijd had de bolsjewistische revolutie daar net plaatsgevonden en waren Goldman en Berkman “blij” om dit toppunt van “menselijke vrijheid” ter plekke te zien. Eenmaal aangekomen, realiseerde ze zich echter dat het geweld tegen anarchisten in de Verenigde Staten niets was in vergelijking met wat er met hun ideologische verwanten in de Sovjet-Unie gebeurde. Ondanks de bewering van Lenin dat de bolsjewieken de anarchisten van het land niets zouden doen, werd al snel duidelijk dat anarchisten gevangen werden genomen en op staande voet werden gedood als onderdeel van een interne regeling. Ernstig gedesillusioneerd verliet Goldman haar bolsjewistische paradijs en woonde een tijdje in Europa. Daar kwam ze al snel in conflict met communisten en anarchisten omdat ze de bolsjewieken openlijk veroordeelde. Niemand wilde van haar weten.

Goldman keerde in 1933 terug naar de Verenigde Staten en werd nu geprezen door de pers. Tijdens de Spaanse Burgeroorlog kreeg ze de kans om te leven in een samenleving die geregeerd werd door anarchisten en syndicalisten. Na verloop van tijd begon ze ook het Spaanse anarchisme bekritiseren omdat het zich niet onthield van staatsstructuren – een kritiek die ze ook had gehad op de bolsjewieken.

Emma Goldman stierf in 1940 in Canada. Ze is vandaag de dag een leidende figuur voor veel anarchisten, communisten en feministen.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here